Bogdanka odzyska naturalny bieg – Poznań stawia na renaturyzację rzeki

Poznań rusza z jednym z najbardziej innowacyjnych projektów hydrologicznych ostatnich lat – rzeka Bogdanka ma odzyskać swój naturalny charakter, a jej dolina zamieni się w modelowy przykład gospodarowania wodami opadowymi w dużym mieście. Koncepcja renaturyzacji i modernizacji Bogdanki, nad którą pracują spółki Aquanet i Aquanet Retencja, obejmie kluczowe tereny zielone północno-zachodniego Poznania: Park Sołacki, Skwer Czesława Janickiego oraz dolinę retencyjną w Parku Wodziczki.

Nowoczesna odpowiedź na wyzwania klimatyczne

Projekt nie jest tylko inwestycją w ochronę przyrody – to także odpowiedź na realne problemy współczesnych miast. Poznań, jak wiele innych aglomeracji, zmaga się zarówno z gwałtownymi opadami, które przeciążają system odwodnienia i powodują lokalne podtopienia, jak i z okresami suszy, prowadzącymi do obniżenia poziomu wód gruntowych i osłabienia miejskiej zieleni. Zlewnia Bogdanki odbiera obecnie ogromne ilości wód opadowych spływających z północnych i zachodnich dzielnic miasta, przez co staje się newralgicznym punktem systemu przeciwpowodziowego Poznania.

Miasto gąbka – filozofia, która zmienia podejście

Planowane działania wpisują się w koncepcję „miasta gąbki” – idei, według której woda powinna być zatrzymywana i magazynowana tam, gdzie spada, zamiast być błyskawicznie odprowadzana do kanalizacji. Dzięki temu miasto staje się bardziej odporne zarówno na ulewne deszcze, jak i długotrwałe okresy suszy. W praktyce oznacza to m.in. zwiększenie pojemności retencyjnej doliny Bogdanki, utworzenie nowych oczek wodnych, terenów okresowo podmokłych czy stref przyjaznych dla roślinności wilgotnej i bagiennej.

Renaturyzacja Bogdanki – konkretne działania

• Powiększenie możliwości retencyjnych doliny – dolina Bogdanki zostanie tak ukształtowana, by mogła przechwytywać i magazynować większe ilości wód opadowych.
• Tworzenie oczek wodnych i terenów podmokłych – powstaną nowe zbiorniki wodne i okresowe rozlewiska, które zatrzymają wodę na dłużej i będą służyć jako siedliska dla licznych gatunków roślin i zwierząt.
• Odtworzenie naturalnego charakteru koryta rzeki – koryto Bogdanki zostanie odbetonowane i ukształtowane w sposób zbliżony do naturalnego, z meandrami, spowolnionym przepływem i bogatą roślinnością brzegową.
• Modernizacja infrastruktury retencyjnej – szczególna uwaga zostanie poświęcona strefie Stawów Sołackich, gdzie analizowane jest okresowe spiętrzanie wody podczas ulew oraz poprawa bezpieczeństwa doliny retencyjnej w Parku Wodziczki.
• Stworzenie warunków dla zachowania i wzrostu bioróżnorodności – projekt ma zapewnić lepsze warunki dla roślinności bagiennej i zwierząt wodnych, a także przeciwdziałać pojawianiu się gatunków inwazyjnych.

Badania przyrodnicze i inwentaryzacja – podstawa do dalszych działań

Prace koncepcyjne poprzedza szczegółowa inwentaryzacja dendrologiczna i przyrodnicza. Oznaczenia pojawiające się na drzewach nie oznaczają planowanej wycinki – służą wyłącznie zebraniu danych niezbędnych do przygotowania projektu. Prowadzona jest m.in. inwentaryzacja ichtiologiczna, czyli odłów i identyfikacja gatunków ryb występujących w Stawach Sołackich i korycie Bogdanki. Celem jest poznanie obecnego stanu fauny, ze szczególnym uwzględnieniem obcych i inwazyjnych gatunków, jak również monitorowanie stanu środowiska wodnego. Wszystkie działania prowadzone są z zastosowaniem metod minimalizujących ingerencję w naturalne środowisko – odłowione ryby są natychmiast wypuszczane z powrotem do wody.

Konsultacje i współpraca – projekt dla mieszkańców

Przygotowanie ostatecznej koncepcji wymaga szerokich konsultacji z wieloma instytucjami, w tym z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, Miejskim Konserwatorem Zabytków oraz lokalnymi radami osiedli. Każde z rozważanych rozwiązań będzie analizowane z perspektywy technicznej, środowiskowej, ekonomicznej i społecznej. Mieszkańcy Poznania będą informowani o kolejnych etapach prac, a gotowa koncepcja stanie się podstawą do opracowania dokumentacji projektowej i ubiegania się o zewnętrzne finansowanie inwestycji.

Efekty: odporność, bioróżnorodność i rekreacja

Realizacja projektu przyniesie szereg wymiernych korzyści:

• Większa odporność Poznania na skutki zmian klimatu – ograniczenie ryzyka lokalnych podtopień i skutków suszy.
• Poprawa warunków wodnych i stabilizacja poziomu wód gruntowych – szczególnie istotna na terenach zielonych i rekreacyjnych.
• Wzrost bioróżnorodności – odbudowa naturalnych siedlisk dla fauny i flory wodnej i bagiennej.
• Podniesienie atrakcyjności rekreacyjnej terenów – renaturyzacja Bogdanki ma uczynić Park Sołacki i jego okolice jeszcze bardziej atrakcyjnymi dla mieszkańców i turystów.
• Ekologiczne gospodarowanie wodami opadowymi – naturalne metody retencji, które wspierają adaptację miasta do zmieniających się warunków klimatycznych.

Poznań daje przykład – inwestycja z myślą o przyszłości

Choć szczegółowe rozwiązania są jeszcze dopracowywane, już teraz wiadomo, że projekt renaturyzacji Bogdanki stanie się jednym z najciekawszych przykładów, jak miasta mogą radzić sobie z wyzwaniami klimatycznymi, nie rezygnując przy tym z funkcji rekreacyjnych i walorów przyrodniczych. To inwestycja, która może stać się wzorem dla innych polskich i europejskich samorządów.