Nowy dworzec w Częstochowie już częściowo otwarty – nowoczesność i kontrowersje

W Częstochowie trwa realizacja jednej z największych inwestycji infrastrukturalnych ostatnich lat – budowa nowego kompleksu dworca kolejowo-autobusowego. Od 30 września podróżni mogą już korzystać z części wschodniego pawilonu, co wyznacza symboliczny początek nowej epoki w obsłudze pasażerów na trasie przez to ważne dla regionu miasto.

Początek nowego rozdziału: otwarcie pawilonu wschodniego

Po szesnastu miesiącach intensywnych prac, podczas których tempo niejednokrotnie wymuszało zmianową organizację robót, PKP zaprezentowały pierwszą ukończoną część nowego dworca. Wschodni pawilon, zlokalizowany od strony ul. Piłsudskiego, oferuje poczekalnię, sześć kas biletowych – po trzy dla PKP Intercity i Kolei Śląskich – oraz nowoczesne toalety, w tym dostosowane dla osób z niepełnosprawnościami. Wraz z udostępnieniem tej części, zniknął tymczasowy dworzec kontenerowy, który przez ponad rok służył podróżnym.

Ernest Buć, kierownik robót z firmy Texom, podkreślał, że zakres wykonanych prac obejmował m.in. roboty fundamentowe i palowe, konstrukcje żelbetowe, montaż szybów windowych, a także realizację stropu zespolonego i stalowej konstrukcji budynku. Nową bryłę przykryto płytami warstwowymi, a elewację wykończono aluminiowymi lamelami, co nadaje jej charakterystyczny, współczesny wygląd. Nowoczesność przejawia się również w zastosowanych rozwiązaniach ekologicznych, jak wykorzystanie wody deszczowej do spłukiwania toalet i pisuarów, oraz automatyzacji – toalety wyposażono w systemy fotokomórek.

Nowoczesny kompleks – co powstaje?

Docelowo kompleks stanie się nowoczesnym centrum przesiadkowym, integrującym kolej z transportem autobusowym oraz nową przestrzenią miejską. Centralnym elementem będzie przeszklony pasaż nad torami, wsparty na dwóch pawilonach – wschodnim i zachodnim – oraz wolnostojąca wieża zegarowa z okładziną z mlecznego szkła, nawiązująca do dawnego dworca Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej.

W przyszłości pasażerowie będą mogli wygodnie przechodzić pomiędzy obiema stronami miasta, korzystając z przeszklonych łączników, wind i ruchomych schodów, które obecnie są jeszcze niedostępne. Kompleks ma być w pełni dostosowany do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością, spełniając rygorystyczne normy TSI PRM. Na terenie dworca pojawią się ścieżki prowadzące, pola uwagi, system informacji wizualnej i monitoring, a ruch pieszy zostanie wyraźnie oddzielony od kołowego.

Strefa handlowa i nowe możliwości dla najemców

W nowym dworcu przewidziano aż 19 lokali handlowych, usługowych i gastronomicznych, o powierzchni od 15 do 260 m2. Część z nich znajduje się już na etapie podpisanych umów lub przetargów, a działalność handlowa ma ruszać sukcesywnie wraz z kolejnymi etapami oddawania obiektu do użytku. Wśród zaplanowanych lokali znalazło się miejsce na sklep spożywczy typu convenience (75,5 m2), punkt GSM (60,5 m2), dwa lokale gastronomiczne (49,4 i 75,5 m2), a także mniejsze punkty usługowe. Dla podróżnych przewidziano automaty z napojami, przekąskami i daniami gotowymi.

Wielofunkcyjność i integracja komunikacyjna

Pawilon zachodni, który zostanie udostępniony w późniejszym terminie, będzie pełnił kluczową rolę w obsłudze przewoźników autobusowych. Znajdą się tam kasy i stanowiska autobusowe, co umożliwi pełną integrację różnych środków transportu na jednym węźle komunikacyjnym. Dzięki równoczesnej przebudowie Placu Rady Europy, realizowanej przez Miasto Częstochowa, dworzec stanie się centralnym punktem nowej przestrzeni publicznej, zyskując szansę na status wizytówki miasta.

Inwestycja na miarę XXI wieku – liczby i wykonawcy

Całkowita wartość przebudowy dworca Częstochowa Główna sięga 145,6 mln zł, z czego kontrakt na prace budowlane realizowane przez firmę Texom opiewa na około 119 mln zł brutto. Inwestycja została dofinansowana kwotą ponad 98,2 mln zł ze środków Funduszy Europejskich. Roczne koszty utrzymania nowego obiektu szacowane są na 4,8 mln zł. Oddanie całości do użytku planowane jest na koniec 2027 roku. Projekt architektoniczny przygotowało konsorcjum pracowni TOPROJEKT Marek Wawrzyniak z Rybnika, AND STUDIO i Studio Antonini z Paryża, a inwestorem są Polskie Koleje Państwowe S.A.

Nowoczesność kontra sentyment – kontrowersje wśród mieszkańców

Mimo nowoczesnych rozwiązań i wizji przyszłości, inwestycja wzbudza silne emocje wśród mieszkańców Częstochowy. Wyburzony w 2025 roku postmodernistyczny dworzec, zaprojektowany przez Ryszarda Frankowicza i otwarty w 1996 roku, miał wielu zwolenników doceniających jego oryginalność. Część mieszkańców wyraża rozczarowanie architekturą nowego obiektu, krytykując wybór materiałów i prostotę formy – „To nie jest dworzec. To jest paździerz z płyt warstwowych pokrytych panelami aluminiowymi (...)” – komentują niektórzy. Inni są zdania, że gruntowna przebudowa starego budynku mogłaby lepiej oddać ducha miasta. Nie brakuje jednak pozytywnych opinii, wskazujących na funkcjonalność, nowoczesność i dostosowanie do potrzeb współczesnych podróżnych.

Symboliczna zmiana i perspektywy na przyszłość

Otwarcie części wschodniego pawilonu to dopiero początek – przed wykonawcami jeszcze prace nad zachodnią częścią dworca, pasażem nad torami i pełną komercjalizacją przestrzeni handlowych. Mieszkańcy i turyści zyskują obiekt na miarę XXI wieku, choć nie bez sentymentu żegnają postmodernistyczną bryłę poprzedniego dworca. Czy nowy kompleks stanie się rzeczywiście wizytówką miasta i centrum miejskiej aktywności? O tym przekonamy się już w ciągu najbliższych lat.