Port Polska walczy o 63 mln euro na szybkie koleje i połączenia transgraniczne

Centralny Port Komunikacyjny (CPK) intensyfikuje swoje starania o pozyskanie europejskich funduszy na rozwój infrastruktury transportowej w Polsce. Spółka złożyła do Komisji Europejskiej trzy wnioski o dofinansowanie inwestycji w ramach programu Port Polska. Łączna wartość aplikacji przekracza 63 miliony euro, a środki mają trafić na budowę kluczowych odcinków Kolei Dużych Prędkości oraz opracowanie dokumentacji dla połączeń transgranicznych.

Priorytety inwestycyjne: szybka kolej i integracja europejska

Wnioski o środki pochodzą z unijnego instrumentu „Łącząc Europę” (CEF 2 Reflow) na lata 2021–2027. Program ten wspiera m.in. infrastrukturę kolejową, żeglugę śródlądową, elektryfikację transportu czy cyfryzację. Do rozdysponowania jest 1,1 mld euro, a rozstrzygnięcie konkursu nastąpi w marcu 2027 roku.

Wśród złożonych przez CPK projektów znalazły się:

• Budowa tunelu Kolei Dużych Prędkości na odcinku Łódź Fabryczna – Łódź Retkinia: wniosek o 30 mln euro na realizację I etapu komory podziemnej oraz drążenie dwóch sekcji tunelu. Prace zaplanowano na okres od 28 września 2026 r. do 30 września 2028 r.
• Opracowanie dokumentacji przedprojektowej dla połączeń transgranicznych: aplikacja o 3,23 mln euro na analizy popytu i przygotowanie dokumentacji na trzech korytarzach transgranicznych. Realizacja ma potrwać od 1 listopada 2026 r. do 30 października 2029 r.
• Budowa wybranych elementów KDP Warszawa – Łódź Niciarniana (z wyłączeniem Węzła CPK): wniosek o 30 mln euro na rozpoczęcie prac ziemnych i wykopalisk archeologicznych na odcinku dwutorowej linii KDP nr 85. Inwestycja przewidziana jest na lata 2026–2030.

Ograniczenia i zasady dofinansowania

Dofinansowanie z programu CEF może pokryć do 85% kosztów projektu (dla krajów objętych Funduszem Spójności) lub do 50% w pozostałych przypadkach. To ostatnia okazja na zdobycie środków z tej perspektywy finansowej, a dla pojedynczego projektu krajowego obowiązuje limit 30 mln euro. Wnioski CPK zostały oficjalnie zatwierdzone przez Ministerstwo Infrastruktury oraz Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

Wyzwania finansowe i dotychczasowe osiągnięcia

Jak informuje resort infrastruktury oraz CPK, w latach 2024–2026 spółka planowała pozyskać 1,4 mld zł środków unijnych na inwestycje kolejowe, lecz jak dotąd udało się zdobyć 264,3 mln zł – i to wyłącznie ze środków centralnych, nie krajowych. Od początku działalności CPK uzyskał łącznie 600 mln zł dofinansowania na projekty kolejowe, z czego cztery inwestycje z instrumentu CEF zostały już pomyślnie rozliczone.

Obecnie CPK przygotowuje się do kolejnych aplikacji, m.in. do programu FEnIKS o 70 mln zł na zasilanie nowego lotniska. Wartość wszystkich planowanych wniosków do CEF i FEnIKS może przekroczyć 350 mln zł. Spółka bierze także udział w pracach nad nową perspektywą finansową UE na lata 2028–2034.

Znaczenie inwestycji dla całego kraju

Program inwestycyjny Port Polska to nie tylko nowe lotnisko centralne między Łodzią a Warszawą, ale także rozbudowa sieci Kolei Dużych Prędkości. Według oficjalnych założeń do końca 2032 r. ma powstać 130 km linii KDP między Łodzią a Warszawą, a do 2035 r. kolejne odcinki do Poznania i Wrocławia. Pociągi mają osiągać prędkości do 320 km/h.

Wartość inwestycji kolejowych w latach 2024–2032 szacuje się na około 77 mld zł, a samego lotniska – na kolejne 45 mld zł. Jak podkreśla spółka, obecne trudności finansowe nie wpływają na ostateczne terminy uruchomienia lotniska i kolei dużych prędkości, choć mogą powodować korekty w harmonogramie prac.

Perspektywy i dalsze kroki

Port Polska nie zamierza zwalniać tempa. Obecnie trwa kontraktowanie i projektowanie kolejnych obiektów wspierających nowe lotnisko – zakończono już 18 umów wykonawczych. Trwają także prace archeologiczne i przygotowania techniczne pod tunel KDP w Łodzi, a także rozwijane są koncepcje „horyzontalnego rozkładu jazdy”, które mają usprawnić komunikację kolejową w Polsce.

Wyniki konkursu o unijne dofinansowanie będą znane za niecałe dwa lata. Od tego, czy CPK uzyska wsparcie, zależy tempo kluczowych inwestycji infrastrukturalnych, które mają połączyć Polskę z siecią transportową Europy i przyspieszyć rozwój gospodarczy regionu.